جغرافيادان معروف ، همدانى و ياقوت ، غمدان كاخى بيست طبقه بوده و هر طبقهء آن بيست ذراع ارتفاع داشته است . اين كاخ از سنگ گرانيت و سماق و مرمر ساخته شده و دربار پادشاه در طبقهء بالاى آن بود . سقف آن را از تخته‌سنگى بسيار شفاف پوشانيده بودند ؛ به‌طورى كه انسان مىتوانست از ميان آن آسمان را ببيند و كلاغ را از غليواج بازشناسد . نماهاى چهارگانهء قصر از سنگهاى الوان به رنگهاى سپيد ، سرخ ، زرد و سبز بود . در چهار پايه اصلى بنا چهار مجسمهء شير از مس ( كه شباهت با شير واقعى داشت ) ساخته شده بود كه هرگاه باد به آن مجسمه‌ها مىوزيد از دهانش صداى غرش خارج مىشد . « 1 » غمدان تا هنگام ظهور اسلام پابرجا بود و ظاهرا در جنگهايى كه براى گسترش اسلام صورت گرفت از ميان رفت . از اواسط قرن چهارم ميلادى ( ظاهرا در حدود 354 - 355 و به قولى ميان سالهاى 341 و 346 ) نصرانيت در يمن رواج يافت . بر حسب روايات اين كار را تئوفيلوس ، معروف به هندى ، در زمان امپراتور روم كنستانتين ( 361 - 377 م ) ، انجام داد . از آن پس در ظفار و عدن به اجازه پادشاه حمير كليساهايى بنا كردند كه ظاهرا استيلاى حبشه در همان اوان به گسترش اين دين كمك كرد . در عهد آناستاسيوس ، امپراتور روم ( 491 - 518 م ) ، مسيحيت در ميان حميرىها رواج بيشترى يافت و امپراتورى روم با ملوك حمير روابطى منظم برقرار كرد . در اوايل قرن ششم ميلادى ( شايد در حدود 515 م ) زرعه يا پنيهاس معروف به ذونواس ( يوسف ) ، كه بر ضد حكمران يمنى لخيعه ينوف ذوشناتر . . . خروج كرد ، حميرىها را مغلوب ساخت و خود پادشاه يمن شد و دين يهود را پذيرفت . « 2 » ذونواس به آزار و اذيت مسيحيان پرداخت . اختلاف پيروان دو دين يكتاپرستى ، در عربستان جنوبى سرانجام به دشمنى گراييد و باعث كشتار مسيحيان نجران « 3 » در سال 523 ميلادى شد . « 4 » بعد از كشتار مسيحيان در نجران ، آوگوست « 5 » ، قيصر روم ، به سردارى آيليوس گالوس « 6 » به عربستان

--> ( 1 ) . همان ؛ ج 3 ، ص 811 و 812 و صفة جزيرة العرب ؛ ص 360 - 362 . ( 2 ) . تاريخ عربستان و قوم عرب ؛ قسمت 3 - 5 ، ص 5 و 6 . ( 3 ) . اصحاب الاخدود ( بروج ، 4 ) . ( 4 ) . تاريخ عرب ؛ ص 79 . ( 5 ) . Auguste ، اوگوستوس : Augustus . ( 6 ) . Aylius Gallus